طايفه قريه(قرايي)

# 1 قريه(قرايي)

درميان طوايف بلغور طايفه قريه تقريبا سرنوشت مشخص وروشني دارد .قرايي يك واژه تركي وبه معني سياه مي باشد.طايفه قرايي يا قريه گروهي از مردم ايل بزرگ قرايي هستند.در برخي از منابع ذكر شده كه ايل قرايي متحد مغولان مغولستان ودر مجاورت مغولها خارج از مغولستان مي زيستند وهم زمان با حمله چنگيز خان مغول به ايران با سپاه مغول وارد ايران شده  ودر دوره هاي بعد همراه با هولاكوخان مغول تا آذربايجان وآناتولي تركيه امروزي پيش رفته ودر آنجا ساكن شدند. تيمور گوركاني آنها را از آذر بايجان به سمرقند كوچ داد وعده ای از آنها از سمرقند به خراسان مهاجرت كردند .مجددا در زمان صفويان بخشي از آنها در هرات ومرو توسط شاه صفوي براي مقابله با ازبكان اسكان دادند.سپس نادر شاه افشار منطقه زاوه را به اين ايل بخشيد وايل قرايي در جلگه زاوه واطراف قريه زاوه كه اين قريه همان  تربت حيدريه  امروزي است ساكن شدند.

در برخي ديگر از منايع ذكر شده است كه امیر تیمور سرسلسهٔ گورکانیان متوفی به سال ۸۰۷ هجري قمري از تاتاران بود. این سردار که از آسیای مرکزی وشهر سمرقند برخاست، در سالهای آخر قرن هشتم هجری و در تعقیب فتوحات خویش به خراسان رسید، طایفهای از ساکنان آسیای مرکزی که قاراتاتار خوانده میشدند و همراه وی به خراسان راه یافته بودند در جلگههای آباد و حاصلخیز خواف و زاوه متوطن شدند.قرا تاتارها همان ايل قرايي بودند.

آنچه مسلم است ايل قرايي از نژاد تاتار و در تركستان سرزمينهاي جنوب مغولستان وشمال چين ميزيستند آنها يا در زمان حمله چنگيز خان ويا بعد از او در زمان حمله تيمور گوركاني وارد ايران شده اند.

واما خان مقتدر ايل قرايي به نام اسحاق خان قرايي ويا ايشك خان در اوايل حكومت فتحعلي شاه قاجار حاكم تربت حيدريه بود.تربت حيدريه قبل از اين روستا بود كه اسحاق خان برج وبارو وقلعه وحصاري ساخت واين زيربناي شهر تربت حيدريه شد.

اسحاق خان درسالهاي 1150ت1231هجري شمسي در تربت حيدريه زندگي مي كرد وي مدتي از طرف شاه قاجار حاكم خراسان بود وحتي دختر خود را به عقد محمد ولي ميرزا پسر فتحعلي شاه در آورد .در اين دوره شهر تربت حيدريه مر كز تجارت ودادوستد مسير كاروانهايي كه به سمت هرات وهند و سمرقند وبخارا مي رفتند تبديل شد.دراين دوره ايل قرايي قدرتمند وصاحب ثروت فراوان وصاحب نفوذ در حكومت شدند.پس از آن اسحاق خان قصد بركناري داماد خود كه والي خراسان ودر مشهد ساكن بود را داشت كه اين امر منجر به قتل اسحاق خان وپسرش حسين علي خان توسط داماد خود محمد ولي ميرزا در مشهددر سال 1231 شد.

پس از قتل اسحاق خان ،ايل قرايي تضعيف شده وعده اي هم به نقاط ديگرمثل بردسير كرمان ، افغانستان اطراف تربت جام و جلگه رشتخوار و اطراف مشهد مهاجرت كرده و ساكن شدند .سياست حكومت مركزي قاجار هم اين بود كه ايل قرايي را تضعيف كند وبا بلوچها ادغام ويا اين كه همرديف بلوچها قرار دهد.        درشهر رشتخوار تربت حیدریه خانه قرایی ها که حاکم شهر رشتخوار هم بوده وجود دارد که بنده شخصا بازدید کردم عمارتی بزرگ با معماری ایرانی دوره قاجار ساخته شده و برای بازدید عموم آزاد است.      

 قرايي هاي روستاي بلغور پس از سالهاي 1231 خورشيدي پس از ازهمپاشيدن ايل قرايي عده اي به منطقه هزار مسجد و روستاي بلغور مهاجرت كرده و ساكن شدند. تعدادي هم به روستاي سررود كلات رفته ودر آنجا ساكن شدند.

ويژگيهاي طايفه قريه :اكثرقريه ها از لحاظ جسماني داراي هيكل درشت وكشيده وچهره زيبا هستند.اگر به ميان قرايي هاي تربت حيدريه بروي اين ويژگيها كاملا مشهود است.

قريه ها همانند طايفه هاي ديگر بلغور داراي شغل دامپروري كشاورزي و باغداري همچنين صنايع دستي مثل قالي بافي ،گليم يا پلاس بافي مشغول هستند،در گذشته سرير بافي(تره) ودوخت لباسهاي سنتي  مردانه وزنانه كلاه يا عرقچين ،سفره،كوله پشتي خورجين يا تايچا،روكش (شبيه پلاس كه روي پالان اسب وقاطر ويا الاغ مي انداختند) رواج داشت.

 

 

+ نوشته شده در شنبه بیست و دوم اردیبهشت ۱۳۹۷ ساعت 10:50 توسط مهندس اسماعيل فلاح  |